Trước thềm chuyến thăm quan trọng tới Bắc Kinh, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã đưa ra một định hướng ngoại giao đầy rủi ro nhưng thực dụng: Vương quốc Anh sẽ không bị lôi kéo vào việc phải chọn lựa giữa hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc.
Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh nền kinh tế Anh đang khao khát các nguồn đầu tư mới, bất chấp những áp lực địa chính trị ngày càng gia tăng từ phía Washington.
Ông Starmer khẳng định sứ mệnh của chuyến đi này là “tái khởi động” quan hệ kinh tế, đặt lợi ích quốc gia lên trên các cuộc đấu đá ý thức hệ.
Chiến lược “Đi trên dây” của London
Phát ngôn “không chọn phe” của ông Starmer là một nước cờ táo bạo.
Trong nhiều năm qua, dưới thời đảng Bảo thủ, quan hệ Anh – Trung đã đóng băng do các vấn đề an ninh và nhân quyền. Tuy nhiên, tân Thủ tướng Starmer đang áp dụng một cách tiếp cận khác: Chủ nghĩa thực dụng (Pragmatism).
Ông cho rằng Anh có thể vừa là đồng minh quân sự thân cận nhất của Mỹ (thông qua NATO và AUKUS), vừa là đối tác làm ăn cởi mở với Trung Quốc.
“Chúng ta sẽ hợp tác ở những nơi có thể, cạnh tranh ở những nơi cần thiết và thách thức ở những nơi bắt buộc.” – Đây là kim chỉ nam trong chính sách mới của London.
Áp lực kinh tế đè nặng
Tại sao ông Starmer lại chọn thời điểm này để sang Bắc Kinh? Câu trả lời nằm ở “túi tiền” của nước Anh.
Sau Brexit và những biến động kinh tế toàn cầu, Anh cần mở rộng thị trường xuất khẩu và thu hút vốn đầu tư hạ tầng. Trung Quốc – nền kinh tế lớn thứ hai thế giới – là đối tác mà London không thể phớt lờ.
Thủ tướng Starmer muốn tách bạch rõ ràng: An ninh quốc gia là ưu tiên, nhưng không được để nỗi sợ an ninh bóp nghẹt các cơ hội giao thương hợp pháp.
Phản ứng từ phía Mỹ (Washington)
Tuyên bố này chắc chắn sẽ gây ra những cái nhíu mày tại Nhà Trắng, đặc biệt là dưới thời chính quyền Tổng thống Trump (người luôn yêu cầu các đồng minh phải có lập trường cứng rắn với Bắc Kinh).
Việc Anh từ chối tham gia vào liên minh kinh tế chống Trung Quốc có thể tạo ra vết nứt trong quan hệ đặc biệt Anh – Mỹ.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng ông Starmer đang đặt cược rằng Mỹ vẫn cần Anh về mặt quân sự đủ nhiều để “nhắm mắt làm ngơ” cho các hoạt động buôn bán này.
Kỷ nguyên mới hay rủi ro mới?
Chuyến đi tới Bắc Kinh lần này được ví như một cuộc “dò đường”.
Nếu thành công, ông Starmer sẽ mang về các thỏa thuận thương mại béo bở, giúp vực dậy nền kinh tế Anh.
Nếu thất bại, ông có thể bị chỉ trích là “nhu nhược” trước Bắc Kinh và làm mất lòng đồng minh Mỹ.
Nhưng dù kết quả thế nào, thông điệp đã được gửi đi rõ ràng: Nước Anh dưới thời Keir Starmer muốn tự định đoạt con đường của mình, thay vì chỉ là một “cái đuôi” của chính sách đối ngoại Mỹ.
Kết luận
Thế giới đang chia cực mạnh mẽ, và việc tuyên bố đứng giữa là một hành động dũng cảm.
Thủ tướng Starmer đang cố gắng chứng minh rằng trong thế kỷ 21, một cường quốc tầm trung như Anh vẫn có thể duy trì sự độc lập chiến lược: Bắt tay với cả hai “gã khổng lồ” mà không bị nghiền nát ở giữa.
