Lời đe dọa áp thuế khổng lồ của Tổng thống Donald Trump đã phát huy tác dụng ngay lập tức. Chính phủ Canada vừa lên tiếng khẳng định lập trường cứng rắn: Sẽ không có bất kỳ hiệp định thương mại tự do nào được ký kết với Trung Quốc.
Động thái này được xem là nỗ lực “dập lửa” khẩn cấp của Ottawa nhằm bảo vệ nền kinh tế trước cơn thịnh nộ từ Washington.
Trước đó, ông Trump đã cảnh báo sẽ áp mức thuế trừng phạt (có thể lên tới 25% hoặc thậm chí 100% trong một số trường hợp cụ thể) nếu các nước láng giềng để Trung Quốc lợi dụng làm “cửa sau” tuồn hàng vào Mỹ.
Lựa chọn sinh tồn: Mỹ hay Trung Quốc?
Đối với Canada, đây không phải là một bài toán khó, mà là một mệnh lệnh sinh tồn.
Mỹ hiện là đối tác thương mại lớn nhất, chiếm hơn 75% tổng kim ngạch xuất khẩu của Canada. Bất kỳ rào cản thuế quan nào dựng lên ở biên giới phía Nam cũng sẽ là thảm họa đối với nền kinh tế xứ sở lá phong.
Phó Thủ tướng Canada, bà Chrystia Freeland, đã nhiều lần nhấn mạnh quan điểm này. Bà khẳng định Canada hoàn toàn đồng quan điểm với Mỹ về các chính sách thuế đối với hàng hóa Trung Quốc (như xe điện, thép, nhôm).
Việc tuyên bố “không ký thỏa thuận với Trung Quốc” là lời cam kết lòng trung thành với khối kinh tế Bắc Mỹ.
Nỗi lo về “Cửa sau” (Backdoor)
Tại sao ông Trump lại gay gắt đến vậy?
Chính quyền Washington lo ngại rằng khi Mỹ đánh thuế cao hàng Trung Quốc, Bắc Kinh sẽ tìm cách chuyển hàng sang Canada hoặc Mexico, dán nhãn lại (Re-labeling) rồi xuất sang Mỹ để né thuế theo hiệp định USMCA.
Ông Trump gọi đây là hành vi đi “cửa sau”.
Bằng việc dọa áp thuế 100%, ông Trump muốn bịt kín mọi kẽ hở này. Ông buộc Canada phải dựng lên hàng rào thuế quan tương tự như Mỹ đối với Trung Quốc.
Canada “quay xe” với Bắc Kinh
Thực tế, quan hệ giữa Canada và Trung Quốc đã nguội lạnh trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, tuyên bố lần này là dấu chấm hết chính thức cho mọi hy vọng về tự do thương mại giữa hai nước.
Canada nhận thức rõ: Họ không thể làm phật lòng ông chủ Nhà Trắng.
Nước này thậm chí đang xem xét các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn đối với đầu tư và công nghệ từ Trung Quốc để chứng minh với Mỹ rằng họ là một “đối tác an ninh đáng tin cậy”.
Kết luận
Chiến lược “Nước Mỹ trên hết” và cây gậy thuế quan của Tổng thống Trump một lần nữa cho thấy sức nặng khủng khiếp.
Chỉ bằng một lời đe dọa, Washington đã buộc đồng minh lâu năm phải xác định lại đường lối ngoại giao. Canada đã chọn phe, và cái giá phải trả là đóng sập cánh cửa thương mại với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
Trong thời gian tới, giới quan sát sẽ theo dõi xem liệu Mexico – mắt xích còn lại của Bắc Mỹ – có chịu khuất phục trước áp lực tương tự hay không.
