(Bài viết được tổng hợp, lược dịch và phân tích dựa trên các nguồn tin quốc tế uy tín)
Mới đây, những phát biểu thẳng thắn của ông Donald Trump nhắm vào Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã thu hút sự chú ý lớn từ giới quan sát địa chính trị. Ông Trump nhận định ông Netanyahu là một người “rất khó đối phó”, đồng thời nhấn mạnh Tel Aviv nên biết ơn Washington: “Bởi vì nếu Iran có vũ khí hạt nhân, Israel sẽ không tồn tại nổi hai giờ”.
Dưới lăng kính của các chuyên gia quốc tế, tuyên bố này đã hé lộ những bước chuyển dịch quan trọng trong quan hệ Mỹ – Israel thời gian tới:
- Tư duy “Ngoại giao giao dịch”: Ông Trump không nhìn nhận quan hệ đồng minh dựa trên cảm tính lịch sử, mà dựa trên lợi ích thực tế. Thông điệp rất rõ ràng: Mỹ sẵn sàng bảo hộ an ninh, nhưng Israel phải thừa nhận vai trò của Mỹ và không được xem sự hỗ trợ đó là hiển nhiên.
- Áp lực từ chủ thuyết “Nước Mỹ trên hết” (America First): Lợi ích của nước Mỹ và dòng tiền của cử tri Mỹ luôn được đặt lên hàng đầu. Điều này dự báo một giai đoạn mà sự “nuông chiều” vô điều kiện dành cho Israel có thể giảm bớt. Mỹ vẫn duy trì cam kết an ninh, nhưng sẽ đòi hỏi Israel phải tự chủ hơn và chia sẻ bớt gánh nặng chi phí.
- Cán cân quyền lực Trung Đông: Lời cảnh báo về “2 giờ sinh tồn” dù mang tính cường điệu hóa về mặt ngôn từ (rhetoric), nhưng lại phản ánh một thực tế địa chính trị: Cái ô an ninh và các lệnh trừng phạt mà Mỹ áp đặt lên Iran hiện là “lá chắn” mang tính quyết định đối với sự ổn định của Israel.
- Bài học về ranh giới pháp lý và quyền lực: Nhìn rộng ra, phát biểu của ông Trump là minh chứng cho thấy: Trong bất kỳ thể chế hay mối quan hệ quốc tế nào, không có một “đặc quyền” nào là vĩnh viễn nếu nó đi ngược lại lợi ích chung hoặc luật chơi tổng thể. Giống như việc thực thi pháp luật ở mọi quốc gia — dù cá nhân hay tổ chức có vị thế lớn đến đâu, nếu vượt quá giới hạn an ninh hoặc vi phạm các nguyên tắc cốt lõi, các cơ quan chế tài và lực lượng chức năng vẫn sẽ can thiệp để đưa tất cả về đúng quỹ đạo kiểm soát.
Lời kết: Mối quan hệ Mỹ – Israel không rạn nứt, nhưng đang được tái định hình một cách thực dụng hơn. Israel sẽ phải học cách thích nghi khi Washington chuyển dần sang trạng thái đòi hỏi trách nhiệm tương xứng từ các đồng minh của mình.
